My też jesteśmy wielkimi małpami

Kategoria: ssaki Data (opublikowania): 08-28-2026 19:33;

Ludzie to wielkie małpy – należymy do tej samej rodziny człowiekowatych co goryle, orangutany i szympansy. Nasi najbliżsi krewni potrafią zadziwić naukowców zachowaniami i inteligencją przypominającymi ludzkie. Małpy człekokształtne uczą się słów, używają narzędzi i opatrują rany.

DOKUCZANIE

Badacze zaobserwowali 18 różnych sposobów, na jakie szympansy sobie dokuczają. Najczęściej dokuczają młode zwierzęta.

Dokuczanie to cecha rodzinna. W badaniu z 2024 roku amerykańscy naukowcy przeanalizowali 75 godzin nagrań wideo szympansów, bonobo, orangutanów i goryli. Zaobserwowali 142 sytuacje spełniające kryteria przyjacielskiego dokuczania. I podobnie jak u ludzi, to najmłodsze dokuczały najczęściej. Małpy szturchały, łaskotały, klepały, ciągnęły za futro i kończyny oraz obejmowały się wzajemnie. Badacze odnotowali 18 rodzajów dokuczania u wszystkich czterech gatunków.

Goryle miały jednak skromniejszy repertuar – u nich zaobserwowano tylko 8 typów dokuczania. Na ogół dokuczanie cechowało się powtarzalnością i jednostronnością, co odróżnia to zachowanie od zabawy, w którą zaangażowane są obie strony. Jedynie 26% zaczepek przerodziło się we wzajemną zabawę.

JĘZYK

Kanzi potrafi używać prostych zdań, składających się zazwyczaj z 1–3 leksygramów. Umie prosić o różne rzeczy, odpowiadać na pytania i tworzyć krótkie zdania.

Językową supergwiazdą wśród małp jest bonobo o imieniu Kanzi. Według jego nauczycielki, Sue Savage-Rumbaugh, rozumie on ponad 3000 mówionych angielskich słów, w tym krótkie komunikaty, takie jak „wyjdź na zewnątrz i przynieś piłkę”. Za pomocą około 400 leksygramów Kanzi potrafi także wyrażać własne życzenia, np. „daj mi to” czy „zabierz mnie tam”. Niektóre słowa tworzy sam, jeśli nie ma ich w formie leksygramu – pizzę wyraża jako chleb, ser i pomidor. W młodym wieku Kanzi zaskoczył wszystkich, ucząc się języka bez żadnych lekcji – przyswajał mowę leksygramów, gdy naukowcy uczyli jego adopcyjną matkę, Matatę. Tym samym Kanzi był pierwszą małpą, która przyswoiła język w taki sam sposób, jak ludzkie dzieci.

GESTY

Szympansy i bonobo używają gestów do komunikacji. Niektóre szympansy nauczyły się nawet języka migowego.

Podobnie jak ludzie, dzikie małpy człekokształtne używają gestów do komunikacji. Badacze rozszyfrowali znaczenie gestów wśród szympansów i bonobo. Oprócz rozpoznania gestów takich jak „odejdź”, „przestań” czy „wejdź na mnie”, odkryli, że 90% gestów jest wspólnych dla blisko spokrewnionych gatunków. Niektóre małpy używają nawet „ludzkich” gestów. Dwa szympansy z sanktuarium Fauna Foundation w Kanadzie nauczyły się języka migowego jako młode i nadal się nim posługiwały. Badacze obserwowali je przez osiem lat – widzieli, jak używały języka migowego w różnych celach, np. prosząc o mleko czy wodę. Szympansy migały między sobą, do ludzkich opiekunów oraz do innych szympansów, które nie znały języka migowego.

UŻYWANIE NARZĘDZI

Goryl używa gałęzi, by sprawdzić, czy może bezpiecznie wejść głębiej do jeziora.

Używanie narzędzi było niegdyś uważane za zachowanie typowo ludzkie, rzadko obserwowane w królestwie zwierząt, jednak u wielkich małp odnotowuje się je już od XIX wieku, a powszechnie – od czasu rozpoczęcia badań Jane Goodall w latach 60. XX wieku. W Kongo badacze widzieli goryla sprawdzającego głębokość bagna długą gałęzią podczas brodzenia w wodzie. Inny goryl ściął cienkie drzewo i użył pnia, by przyciągnąć rośliny wodne z jeziora do brzegu. Goryle wspinały się też na plecy członków rodziny, aby zdobyć pokarm znajdujący się poza zasięgiem.

Również inne wielkie małpy są pomysłowe. Szympansy używają patyków do wyciągania termitów z gniazd oraz kamieni do rozłupywania orzechów. Orangutany wykorzystują gałęzie jako słomki, drapaki do pleców i wykałaczki.

SAMOLECZENIE

W czerwcu 2022 roku naukowcy zauważyli na Sumatrze dzikiego orangutana z otwartą raną na twarzy, prawdopodobnie po walce. Kilka dni później zaobserwowali, jak orangutan leczy ranę liśćmi pnącza Fibraurea tinctoria. Początkowo zjadł liście – zachowanie samo w sobie rzadkie. Następnie żuł nowe liście, by wycisnąć z nich sok, po czym pokrył całą ranę przeżutą masą roślinną. Roślina zawiera substancje o właściwościach przeciwbólowych, a testy wykazały, że liście hamują rozwój bakterii, takich jak E. coli i gronkowce.

Inne wielkie małpy stosują podobne metody. Szympansy żują gorzką korę i liście rośliny Vernonia amygdalina jako środek odrobaczający.

Pszczoły miodne potrafią wyczuć raka płuc we wczesnym stadium

Nowe badanie pokazało, że pszczoły miodne są w stanie wykryć raka płuc nawet w bardzo niskich stężeniach. To odkrycie może w przyszłości umożliwić wcześniejszą diagnostykę tej choroby. ... Read more

Komentarze:

Brak komentarzy. Bądź pierwszy